Er zijn films die je ontroeren. En er zijn films die je veranderen.
Hiding for Victory, gemaakt door de vrijwilligers van Stichting MYZwolle, behoort tot die laatste categorie. De documentaire neemt de kijker mee naar Lukashivka, een klein dorp in Noord-Oekraïne waar de oorlog in maart 2022 letterlijk van het ene op het andere moment binnenviel. Wat gisteren nog een gewone gemeenschap was, veranderde in één nacht in een oorlogsgebied. Dat contrast vormt de kern van de film: vrijheid is vanzelfsprekend, totdat zij verdwijnt.
“Wij kunnen het leven niet meer maken zoals het vóór de oorlog was. Er is te veel verloren gegaan. Maar we kunnen het leven van de mensen die zijn gebleven wél beter maken.”
De documentaire vertelt geen verhaal over militaire strategie of geopolitiek. Zij vertelt het verhaal van mensen.
Van een moeder die samen met haar twee kinderen 21 dagen in een vochtige kelder leefde, zonder gas, zonder elektriciteit en zonder enig idee of zij de volgende dag nog zouden meemaken. Haar kinderen verlangden niet naar speelgoed of vakantie.
“Ik wil gewoon dat de oorlog stopt. Ik wil weer naar school.”
Een verpleegkundige vertelt hoe zij onder dreiging van een geweer werd gedwongen een bevalling te begeleiden in een donkere kelder. Zonder medische apparatuur. Zonder steriele materialen. Alleen met wat verband, gekookt water en de moed om door te gaan.
“Godzijdank verliep alles goed. Er werd een meisje geboren. Ze noemden haar Victoria…overwinning.”
Het zijn verhalen die nauwelijks te bevatten zijn. En toch zijn ze geen uitzondering. Ze zijn het dagelijkse leven van miljoenen Oekraïners die inmiddels al meer dan vier jaar leven met luchtalarmen, verlies, onzekerheid en voortdurende dreiging.
Wat deze documentaire zo bijzonder maakt, is dat zij niet blijft hangen in verdriet. Tussen alle verwoesting laat de film ook iets anders zien: de ongelooflijke kracht van mensen om elkaar vast te houden.
Wanneer complete gezinnen hun huizen moeten verlaten, openen dorpsgenoten hun deuren, ook al hebben zij zelf nauwelijks ruimte.
“Mensen die zelf al vijftien of twintig mensen in huis hadden, kwamen naar buiten en zeiden: ‘Kom maar bij ons.’”
Dat is misschien wel de grootste overwinning die de oorlog niet heeft kunnen afnemen: menselijkheid.
De camera laat verwoeste huizen zien, kapotgeschoten scholen, ingestorte gebouwen en een dorp waar nauwelijks nog een openbare voorziening overeind staat. Toch spreken de inwoners niet over opgeven. Ze spreken over opnieuw beginnen.
Een nieuwe ontmoetingsplek. Een bibliotheek. Een medische post. Een plaats waar kinderen weer kunnen spelen en ouderen elkaar kunnen ontmoeten.
“We moeten verder leven. Anders worden mensen gek van alles wat ze hebben meegemaakt.”
Die woorden raken precies de kern van het werk van Stichting HUMANE.
Humanitaire hulp gaat niet alleen over voedselpakketten, medicijnen of evacuaties. Het gaat over het herstellen van waardigheid. Over het teruggeven van hoop. Over laten voelen dat mensen niet vergeten zijn.
Aan het einde van de documentaire richten de inwoners van Lukashivka zich rechtstreeks tot iedereen die hen heeft geholpen.
“Wij danken jullie. Dat de hele wereld aan onze kant blijft staan. Samen zullen we de overwinning behalen.”
Dat is meer dan een dankwoord.
Het is een oproep.
Een oproep om niet weg te kijken. Om te blijven helpen. Om te blijven geloven dat zelfs in de donkerste omstandigheden medemenselijkheid sterker kan zijn dan angst.
Want uiteindelijk gaat Hiding for Victory niet alleen over Oekraïne.
Het gaat over ons allemaal.
Over de vraag wat vrijheid werkelijk waard is. En over de verantwoordelijkheid die we hebben om haar te beschermen. Niet alleen voor onszelf, maar ook voor hen die haar van de ene op de andere dag verloren.
Deze documentaire is meer dan een indrukwekkend verslag van een oorlog. Zij is ook een eerbetoon aan de moed van de makers. De vrijwilligers van Stichting MYZwolle kozen ervoor om niet aan de zijlijn toe te kijken. Terwijl raketten insloegen, mensen schuilden in kelders en de dreiging overal voelbaar was, bleven zij hulp bieden én legden zij deze verhalen vast. Niet voor sensatie, maar om de wereld te laten zien wat oorlog werkelijk betekent.
Daarmee namen zij zelf risico’s die de meesten van ons zich nauwelijks kunnen voorstellen. Hun camera werd een stem voor mensen die anders ongehoord zouden blijven. Dankzij hun moed zien wij niet alleen de verwoesting, maar ook de kracht, waardigheid en menselijkheid van de Oekraïense bevolking.
Namens Stichting HUMANE spreken wij onze diepste waardering uit voor de makers van Hiding for Victory. Zij hebben niet alleen een documentaire gemaakt, maar een blijvend document van hoop en waarheid. Een film die ons eraan herinnert dat wegkijken geen optie is en dat echte verandering begint wanneer mensen bereid zijn zich in te zetten voor een ander – zelfs als dat moed vraagt.
Want soms is de krachtigste vorm van hulp niet alleen het brengen van voedsel of medicijnen, maar ervoor zorgen dat de verhalen van mensen blijven voortleven. Zodat de wereld niet vergeet.
Wij willen iedereen die de première bezocht, een donatie deed of op welke manier dan ook heeft bijgedragen, uit de grond van ons hart bedanken. Dankzij jullie betrokkenheid is €580 omgezet in iets dat veel groter is dan een bedrag alleen: een tastbaar teken van verbondenheid.
Met €580 kunnen wij, samen met onze lokale partners, een volledig gezin met al hun belangrijkste bezittingen per bus evacueren uit een frontgebied naar een veilige locatie.
Een gezin dat alles achterlaat omdat blijven geen optie meer is. Ze nemen alleen mee wat in een busje past: een paar tassen, warme kleding, dierbare herinneringen en vooral de hoop op een veilige toekomst.
Dat is de kracht van solidariteit. Dat is de impact van medemenselijkheid.